โลกของชิอิคาวะเป็นสังคมนิยม หรือทุนนิยม?

ตรงนี้แยกดูทุนนิยมกับสังคมนิยมจาก “ใครเป็นเจ้าของที่ดินและเครื่องมือที่ใช้ผลิตสิ่งของ” เป็นของบุคคลหรือบริษัท หรือคนทั้งสังคมร่วมกันจัดการอย่างเป็นประชาธิปไตย ตรงนั้นน่าจะเป็นจุดแบ่งที่สำคัญ

มีแนวคิดสังคมนิยมที่ใช้กลไกตลาดด้วย และก็มีแนวคิดว่า ต่อให้รัฐจัดการเศรษฐกิจ ถ้าคนทำงานไม่ได้มีส่วนร่วมในการตัดสินใจ ก็ไม่เรียกว่าสังคมนิยม เราจึงแบ่งแบบ “มีการซื้อขายจึงเป็นทุนนิยม” หรือ “มีผู้จัดการจึงเป็นสังคมนิยม” ไม่ได้

ค่าตอบแทนที่เขียนไว้ว่าจะเพิ่มขึ้นถ้ามีใบรับรอง ขนมฉลอง บ้านที่ได้จากการชิงโชค เหตุผลที่ได้รับต่างกันไปทั้งหมด แม้จะเป็นโลกเดียวกัน วิธีที่สิ่งของส่งต่อกันก็ไม่ได้มีแบบเดียวนี่เอง

แต่เราพูดไม่ได้ว่ามีของขวัญจึงเป็นการถือครองร่วมกัน หรือมีคนถูกรางวัลได้บ้านจึงแปลว่าทุกคนได้รับการประกันที่อยู่อาศัย อยากตรวจสอบไปถึงว่าใครได้รับการประกันในเรื่องอะไร

คนทำงานปรึกษากันแล้วกำหนดเงื่อนไขได้ไหม เครื่องมือและสถานที่เป็นของใคร เพื่อการเปรียบเทียบ ยังมีเรื่องที่อยากรู้เหลืออยู่

การใช้ถ้อยคำของสังคมในโลกจริง ช่วยให้อธิบายได้ง่ายขึ้นว่าติดใจตรงไหนในเรื่อง ไม่ได้อยากเดาความคิดของผู้เขียน แต่เป็นเครื่องมือไว้อ่านเปรียบเทียบฉากต่างๆ